Tắt Đèn

Có những cuốn sách đọc xong rồi gấp lại, vài ngày sau sẽ quên. Nhưng cũng có những cuốn sách khiến người ta nhớ rất lâu, vì cảm giác đau đớn và bất lực mà sách để lại quá thật. Tắt đèn của Ngô Tất Tố là một tác phẩm như vậy.

Ra đời năm 1937, Tắt đèn không đơn thuần là một cuốn tiểu thuyết về người nông dân nghèo. Đây là bức tranh chân thực về xã hội Việt Nam thời thực dân phong kiến – nơi người dân bị bóc lột đến mức phải bán cả con, bán cả nhân phẩm chỉ để tồn tại.

Nhân vật trung tâm của tác phẩm là chị Dậu – một người phụ nữ nông dân tần tảo, thương chồng thương con và gần như phải gồng gánh cả gia đình trong mùa sưu thuế. Chồng bị đánh đập vì thiếu tiền nộp sưu, con cái đói khát, gia đình bị dồn đến đường cùng. Chị chạy vạy khắp nơi, bán chó, bán con, vay mượn… nhưng nghèo đói dường như vẫn không buông tha.

Điều khiến Tắt đèn vẫn còn nguyên sức nặng đến hôm nay nằm ở cảm giác “ngột ngạt” mà tác phẩm mang lại. Người đọc gần như không có khoảng nghỉ khi chứng kiến hết bi kịch này đến bi kịch khác đổ xuống gia đình chị Dậu. Nhiều người thừa nhận họ phải dừng giữa chừng vì câu chuyện quá bế tắc và đau lòng.

Nhưng cũng chính trong bóng tối ấy, Ngô Tất Tố đã làm nổi bật vẻ đẹp của con người lao động. Chị Dậu không chỉ là một người phụ nữ cam chịu. Chị yêu thương gia đình đến tận cùng và sẵn sàng phản kháng khi bị dồn ép. Đoạn “Tức nước vỡ bờ” nổi tiếng không chỉ là cao trào của tác phẩm, mà còn là biểu tượng cho sức phản kháng của người nông dân Việt Nam thời bấy giờ.

Điểm đặc biệt của Tắt đèn là dù được viết cách đây gần một thế kỷ, câu chuyện vẫn tạo cảm giác rất thật. Không màu mè, không lên gân, Ngô Tất Tố dùng ngòi bút hiện thực để kể về những con người nhỏ bé bị nghiền nát bởi xã hội bất công. Chính sự chân thực ấy khiến tác phẩm vẫn còn giá trị cho đến hôm nay.

Nếu bạn từng chỉ đọc đoạn trích trong sách giáo khoa, có lẽ nên thử đọc trọn vẹn Tắt đèn một lần. Vì phía sau bài học văn ngày xưa là một tác phẩm đau đớn, dữ dội và giàu giá trị nhân văn hơn rất nhiều những gì chúng ta từng nghĩ. Nhưng chắc chắn là một cuốn sách đáng đọc để hiểu hơn về lịch sử, về con người và về giá trị của một cuộc sống bình yên hôm nay.